La Centa 

 

Cuanche si viôt pa prima volta le Zenta di Uànis si reste instupidîs come se si fasarès un salt indaûr di tancj secui dome cul cjalà chistis costruziôns vecjonis. Edifisis sèmplis ma cun cualchi schers decoratîf di valòr come lis suâsis a dincj e i arcs in cuèt che cuasi ricamin li gôrlis e li voltis di tiarecueta e che dan rispiet e distinzion al edifisi. Che che si dîs “La cjasa dal curât” , auè jè purtrop cuasi disdrumade. Si pensa che lì al fos a stà al muini. Chist titul pai nestris vôns a l’ere una vora impuartant e al vigniva dât par elezion dai caposfamea, riunîs in tuna asemblea clamada “vicinia”. Al muini al veva ancja plui di una  responsabilitât come che di tornà i sòls dai malapiès o da robarîs in glesie e vie indenant…e alore  al vava par farsa di jessi a stà dongja da glesia par tignila amens di dì e di gnot. Lì dongja jè ancjmò in pîns la “canepa” cun il “sollaro” ven a stai la cantina e al cjast lì che i vecios cameraris da glesia,  da confraternitis  e dal cumun, tignivin  li blavis e li robis di mangjà che i colonos davin pa desimis. Chist edifizi cuasi unic tal so gjenar, al à un puartin di sinc arcadis in cuet, tre devant e dos in banda, la cantina, lì che su la taja metevin li botis dal vin e al vuelin di ulîf pa “luminaria” e al plan di sora un toglâr  Al vuelin si cjapava su par fa lûs in glesia e  secont mons. Guglielm Biasutti la glesia vigniva iluminada par fûr ancja di gnot. Par là su si doveva pasà par une busa. Ancja a chi l’insieme architetonic a lè semplic, ma ancjemò al fas viodi un alc di fuarsa che al tira al interes di chel che si ferma a cjalà. In timps plui dongja an dan viart tre barcôns par devant e tre par daûr e andan stropât i barcôns da vecja costrusion, gambiament che andà fat plui mâl che ben a le bieleze dal edifizi.  Tal vecio simiteri podìn viodi se ca resta da vecja glesia di Santa Gnesa, che d’in prin era capela e dopo vicariâl. Li vecjs Centis erin al cûr dal paisùt e stavin cuasi a tignì cont la glesia che era tal mies, al simiteri atôr atôr, e li cjasis plui vecis. Dut atôr a si faceva sù al mûr e di chi al ven  al non “Centa” Si pensa che chest lûc si clami Zenta parceche al simiteri  aveve le muraje atôr atôr, ma intalora ducj i simiteris dovaresin clamasi zentis, parseche si doveva par lès fa su al mûr come che si doveva fa, devant da puarta, una busa cun tuna rêt parsora di mût che li bestis no lassin a mangjà la arba tal simiteri.  Ogni volta che si ara vegnin sù dai cjamps lì atôr frusôns e tocs di cops come chei che una voltona si doprava par fà i cuviars da cjasis, e frusôns di ceramichis che podin judà a dà une étât ai resc  da glesia. 

 

Burît fur di " La villa di Ioannis " Augusto Geat 1975

 

Par no dismenteà

Santa Lussia dal bon cûr al voli dentri 'l sporchet fûr.

La Zenta

 

 

Galerie fotografiche

 

 

Fotos di Riccardo Avian