|
La
Centa
Cuanche
si viôt pa prima volta le Zenta di Uànis si reste instupidîs come se si
fasarès un salt indaûr di tancj secui dome cul cjalà chistis costruziôns
vecjonis. Edifisis sèmplis ma cun cualchi schers decoratîf di valòr
come lis suâsis a dincj e i arcs in cuèt che cuasi ricamin li gôrlis e
li voltis di tiarecueta e che dan rispiet e distinzion al edifisi.
Che che si dîs “La cjasa dal curât” , auè jè purtrop cuasi
disdrumade. Si pensa che lì al fos a stà al muini.
Chist titul pai nestris vôns a l’ere una vora impuartant e al vigniva dât
par elezion dai caposfamea, riunîs in tuna asemblea clamada “vicinia”.
Al muini al veva ancja plui di una responsabilitât
come che di tornà i sòls dai malapiès o da robarîs in glesie e vie
indenant…e alore al vava
par farsa di jessi a stà dongja da glesia par tignila amens di dì e di
gnot.
Lì
dongja jè ancjmò in pîns la “canepa” cun il “sollaro” ven a
stai la cantina e al cjast lì che i vecios cameraris da glesia,
da confraternitis e
dal cumun, tignivin li blavis
e li robis di mangjà che i colonos davin pa desimis.
Chist edifizi cuasi unic tal so gjenar, al à un puartin di sinc arcadis
in cuet, tre devant e dos in banda, la cantina, lì che su la taja metevin
li botis dal vin e al vuelin di ulîf pa “luminaria” e al plan di sora
un toglâr Al
vuelin si cjapava su par fa lûs in glesia e
secont mons. Guglielm
Biasutti la glesia vigniva iluminada par fûr ancja di gnot.
Par
là su si doveva pasà par une busa. Ancja
a chi l’insieme architetonic a lè semplic, ma ancjemò al fas viodi un
alc di fuarsa che al tira al interes di chel che si ferma a cjalà. In
timps plui dongja an dan viart tre barcôns par devant e tre par daûr e
andan stropât i barcôns da vecja costrusion, gambiament che andà fat
plui mâl che ben a le bieleze dal edifizi.
Tal vecio simiteri podìn viodi se ca resta da vecja glesia di
Santa Gnesa, che d’in prin era capela e dopo vicariâl. Li vecjs Centis
erin al cûr dal paisùt e stavin cuasi a tignì cont la glesia che era
tal mies, al simiteri atôr atôr, e li cjasis plui vecis. Dut atôr a si
faceva sù al mûr e di chi al ven al
non “Centa” Si pensa che chest lûc si clami Zenta parceche al
simiteri aveve le muraje atôr
atôr, ma intalora ducj i simiteris dovaresin clamasi zentis, parseche si
doveva par lès fa su al mûr come che si doveva fa, devant da puarta, una
busa cun tuna rêt parsora di mût che li bestis no lassin a mangjà la
arba tal simiteri. Ogni volta
che si ara vegnin sù dai cjamps lì atôr frusôns e tocs di cops come
chei che una voltona si doprava par fà i cuviars da cjasis, e frusôns di
ceramichis che podin judà a dà une étât ai resc
da glesia.
Burît fur
di " La villa di Ioannis " Augusto Geat 1975
|
|
Par no dismenteà
Santa
Lussia dal bon cûr al voli dentri 'l sporchet fûr.
La
Zenta
|